NEDEN ?

https://plagiarism-turkish.blogspot.com


Şu sıra TBMM gündeminde olan 2547 sayılı Kanun’da öğretim elemanlarının disiplin suçlarına ilişkin yapılması düşünülen değişiklikler hakkında Bilim Akademisi’nin raporunu okumak için lütfen tıklayın

12 Temmuz 2016

Prof. Dr. Kayhan Kantarlı - İntihalcilere yeni bir sığınak: Sehven İntihal (Herkese Bilim Teknoloji)

Ülkemizin bilimsel sahtecilik konulu en çok izlenen internet günlüğünün [1] arşiv bölümünde görülebileceği gibi son on yılda yazılı basın ve internet ortamında intihal başta olmak üzere 400’ün üzerinde bilimsel yolsuzluk konulu haber ve makale var; bunların neredeyse tamamında YÖK ve üniversitelerin kanıtlanmış bilimsel sahtecilik olayları karşısındaki örtbas etmeye odaklanmış yandaş korumacılığı sergilenerek eleştirilmiş  ve kınanmış.
Günlükte yalnızca 2007 yılında öğretim elemanlarının karıştığı, intihal konulu 82 haber yer alıyor. Bunlar, bilim etiğine duyarlı insanların fark edip üzerine gittikleridir. Bir o kadar da fark edildiği halde “adam sendecilik” anlayışı ile sorun olarak görülmeyen sahtecilikler olduğuna şüphe yok. Bunca bilim hırsızlığı olayında adı geçen yüzlerce kişi profesör, doçent, yardımcı doçent, araştırma görevlisi gibi unvanlara sahip olup, içlerinde dekanlık dahil her türlü akademik ve idari göreve atanmakta bir sakınca görülmeyen çok sayıda kişi var.

Yine aynı internet günlüğüne göre, üniversitelerdeki intihal olayları hız kesmeden devam etmekte. Bu gerçek YÖK’ün, yerlerde sürünen bilim ahlakı düzenini değiştireceğine dair en küçük bir umut vermiyor. Şöyle ki;

Danıştay ve Anayasa Mahkemesi (AYM)’nin iptal kararları [2,3] nedeniyle öğretim elemanlarıyla ilgili disiplin mevzuatında doğan boşluğu gidermek amacıyla, Mayıs 2016’da TBMM’ne yeni bir yasa tasarısı sunuldu [4]. Bu tasarıda, bilim etiğine aykırı eylemler ve bunlara verilecek cezaların ne olduğu açık bir şekilde tanımlamasına ve intihalin yaptırımı olarak “üniversite öğretim mesleğinden çıkarma” cezası yeniden getirilmesine karşın, intihalin gerçekleşmiş sayılabilmesi için getirilen koşullar gelenekselleşmiş görmezden gelme tutumunun devam edeceğinin işaretleri gibi.

Cezai yaptırımı, üniversite öğretim mesleğinden ya da [5] kamu görevinden çıkarma cezası olan intihal ya da aşırmacılık, AYM’nin iptali nedeniyle işlevsiz kalan Yükseköğretim Kurumları Yönetici, Öğretim Elemanı ve Memurları Disiplin Yönetmeliği’nde [6] “bir başkasının bilimsel eserinin veya çalışmasının tümünü veya bir kısmını kaynak belirtmeden kendi eseri gibi göstermek” diye tanımlamıştı.

Evrensel bilim etiği ilkelerinden kaynaklanan bu intihal tanımı, söz konusu yasa tasarısında değiştirildi. Tasarının 2547 sayılı YÖK Yasası’nın [7] 53. maddesini değiştiren 27/b/5 maddesinde yazıldığı şekliyle intihal şu şekilde tanımlanmakta [4];

(İntihal), kasten başkalarının özgün fikirlerini, metodlarını, verilerini veya eserlerini bilimsel kurallara uygun biçimde hiç atıf yapmadan eserin bütünü dikkate alındığında önem arz edecek şekilde kısmen veya tamamen kendi eseri gibi göstermektir”.

Görüldüğü gibi disiplin yönetmeliğindeki önceki düzenlemelerde intihalin gerçekleşmiş sayılabilmesi için, evrensel tanımına uygun olarak “kaynak göstermemek” dışında başka bir koşul aranmazken, tasarıyla getirilen yeni düzenleme, intihalin gerçekleşmiş sayılması için kasten yapılmış olma yani “kaynakları bilinçli bir şekilde göstermeme” / “kasten aşırmış olma”  ve “eserin bütünü dikkate alındığında çalıntıların önem arzetmesi” gibi koşullar getirmekte.

Açıkçası tasarıdaki üniversite öğretim mesleğinden çıkarma  gibi onur kırıcı ve son derece ağır bir ceza gerektiren intihal eyleminin ne olduğunu açıklayan ifade, sanki intihali değil de intihal suçundan kurtulma ya da kurtarılma yollarını tarif etmektedir. İntihalle suçlanan bir öğretim elemanı bu tarifi uygulayıp kendisini, “sehven kaynak göstermediğini” söyleyerek, “başka eserlerden kaynak göstermeden yaptığı alıntıların çalışmasının bütünü dikkate alındığında son derece önemsiz kaldığını” ileri sürerek,  ya da yüzde yüz aşırma olan tezler ve makaleler için yapıldığı gibi, “tezimi/ makelemi başka bir eserden aldığım doğrudur, ancak  ben bunları nereden aldığımı açıkça yazdım” diyerek savunabilecek ve aklanabilecek.

Kastım yoktu, kaynakları sehven göstermedim” deme fırsatı tanınması, aşırmacılara “sehven intihal sığınağı” diyebileceğimiz bir sığınak sunmak demektir. Evrensel bilim ahlakında böyle bir şey yok. İntihalin “kasten”i, “sehven”i olmaz. İntihal, bilinçli bir eylemdir. Aşırmayı yapanın, aşırdığı eserin bir sahibi olduğunu bilmemesi olanaksızdır.

Diğer taraftan intihal tanımını, söz konusu yasa tasarısında yapıldığı gibi, “(ç)alıntılar eserin bütünü dikkate alındığında son derece önemsiz kalmaktadır” ya da “eser tamamen çalıntı olsa da, kaynaklar arasında çalıntının yapıldığı eser de vardır” türünden zorlama gerekçelerle sulandırmaya olanak veren bir anlayışın da akademik ahlak ilkeleri yönünden kabul edilmesi olanaksızdır. “Kaynak gösterilmemiş alıntıların,eserin bütününe bakıldığında önem arzetmediği, yani  çalışmanın özgünlüğünü etkilemediği, çok az sayıda olduğu, bu alıntılar olmasaydı da çalışmanın değerinin değişmeyeceği,  yazarın bunları, çalışma konusuna ne denli hakim olunduğunu göstermek için koyduğu” gibi bilimsel temeli olmayan mazeretler öne sürmek, ucu açık, soyut ve  keyfi bir yaklaşımdır.

Evrensel bilim ahlakı ilkeleri nettir. Bilimsel yayınlarda ve genel kamuoyuna dönük olarak yayınlanan her türlü makale, derleme, kitap ve benzeri yayınlarda yararlanılan başkalarına ait yayınlar kaynak olarak gösterilmedir; bilim insanı, akademik yaşamının bütün evrelerinde ve öğretim, yönetim ve akademik değerlendirmelere ilişkin görevlerde bilimsel liyakatı temel ölçüt olarak kabul eder, temel etik kurallarının dışına çıkmaz ve bu kuralların dışına çıkılmasına göz yummaz. Eğitimin eksik verilmesi, kopyacılık, akademik ilerleme ve ödül jürilerinde bilimsel liyakat ölçütlerinin dışına çıkmak, kişileri kayırmak ve benzer davranışlar kabul edilemez[8].  Bu evrensel kurallar ulusal ve uluslararası bilim kurumlarının benimsediği akademik dürüstlük ilkesinin temelini oluşturur [9].

YÖK disiplin mevzuatında değişiklik yapan söz konusu tasarıdaki sulandırılmış intihal tanımı kullanılarak  kurulacak “sehven intihal sığınağı”, intihalcileri aklamak için kullanılabilecek tek sığınak olmayacaktır. Daha önce kurulan ilk sığınak “anonim bilgi sığınağı”dır [10]. Bu sığınak bilim etiği literatürüne Doğramacı-Yazıcı Davası olarak bilinen dava dolayısıyla girmiştir. YÖK’ün ilk başkanı Prof. Dr. İhsan Doğramacı’nın ,  “Annenin Kitabı (1968)” isimli kitabının Amerikalı Dr. Benjamin Spock’un  kitabından aşırma olduğunu iddia eden Prof. Dr. Hasan Yazıcı hakkında açtığı davada mahkeme, Prof. Yazıcı’nın 6.000 TL manevi tazminat ödemesine hükmetmiş,  ancak bu kararı ifade özgürlüğüne aykırı bulan AİHM Türkiye’yi Prof. Yazıcı’ya  tazminat ödemeye mahkum etmiştir [11].

Söz konusu manevi tazminat davasında nihai karar olan Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında Doğramacı ve Spock’un kitaplarının gerçeğin aksine, bilimsel olmadığı ileri sürülerek, “bilimsel olmayan eserlerin anonim kavram ve fikirler içerdiği,  böyle anonim kavram ve fikirlerin ancak benzer şekilde-yani kaynak göstermeden-ifade edilebileceği”belirtilmiş ve intihal bu şekilde kurulan anonim bilgi sığınağı” na sokularak aklanmak istenmişti.

Sonuç olarak söz konusu yasa tasarısında intihalin gerçekleşmiş sayılmasının “kaynak göstermemek” dışında, yukarıda açıklandığı türde etik dışı koşullara bağlanması, bir anlamda şimdiye kadarki örtbas etme yöntemlerinin nasıl işlediğini göstermekte. Akademik ahlaka aykırı olan bu örtbas etme yöntemleri, tasarı aynen yasalaşacak olursa disiplin mevzuatına da yazılmış olarak adeta meşrulaştırılarak eleştirilemez kılınacak ve şikayet / dava konusu yapılmasının önü kesilmiş olacaktır. Tasarıdaki bu koşullu intihal tanımından derhal vazgeçilmelidir.

Kayhan Kantarlı,
EÜ emekli öğretim üyesi, TÜMÖD İzmir Temsilcisi / kayhankantarli@gmail.com

Kaynaklar
[1] https://plagiarism-turkish.blogspot.com.tr; 
[2] http://kayhankantarli.blogspot.com.tr/2013/12/intihal-yaptirimsiz-kaldi.html;
[3] www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/04/20150407-15.pdfİ;
[4] http://www2.tbmm.gov.tr/d26/1/1-0721.pdf;
[5]http://kayhankantarli.blogspot.com.tr/2014/01/intihalin-cezasi-bundan-boyle-kamu.html;
[6] www.yok.gov.tr/web/guest/mevzuat;
[7]http://mevzuat.basbakanlik.gov.tr/Metin.Aspx?MevzuatKod=1.5.2547&MevzuatIliski=0&sourceXmlSearch;
[8]http://web.archive.org/web/20080828053732/http://www.tuba.gov.tr/duyuru.php?id=41;
[9] http://bilimakademisi.org; 
[10] “İntihal iddialarına karşı bir sığınak: Anonim Bilgi”, Kantarlı K., Bilim ve Gelecek Dergisi, 68-72, Temmuz 2009; http://plagiarism-turkish.blogspot.com.tr/2009/08/prof-dr-kayhan-kantarl-intihal.html;
[11]www.radikal.com.tr/turkiye/aihm-33-yillik-intihal-tartismasina-noktayi-koydu-1191058/

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

Teşekkür ederiz.


.

Etiketler

A. Murat Eren (14) Açık Bilim (1) AdaManşet (1) Adnan Atalay (1) Adnan Fatih Kocamaz (1) AFRİKA Gazetesi (1) AGOS (1) Ahmet Yıldırım (11) AİHM (2) AKADEMİ TAKİP (1) Akademi-Haber (1) ALAKARGA (1) Ali Demir (2) Ali Rıza Taşkale (1) Almanya (7) Alper Hançerlioğlu (1) Anadolu Universitesi (1) ANAKARDER (1) Anayurt (2) Annette Schavan (4) AntalyanınHaberi (1) Ayşe Başel (2) Ayşe Çavdar (1) Ayşe Kora (1) Azem Haslaman (1) Baro Dergisi (1) BASIN AÇIKLAMASI (2) Baybars Külebi (1) Bayram Kaya (1) BBC Türkçe (3) Bekir Karlık (2) Belgeler (5) Bengü Sezen (1) BİA (1) BİANET (1) Bilge Can Yıldız (1) BİLGİ ÇAĞI (1) Bilim Akademisi (1) Bilim Güncesi (1) Bilim ve Gelecek (1) Bilim ve Ütopya (1) bilimSoL (2) Bilkent Asistan (1) BirGün (3) Burak Cop (1) Burak İzgi (1) Can Ender Gökçe (1) Canan Atalay Aktuğ (1) CBT (31) Cezalar (1) CİHAN (1) Cumhuriyet (4) Cüneyt Ülsever (2) Çiğdem Toker (1) ÇOMU (1) ÇOMÜ (1) D. Çiğdem Sever (1) Debora Weber-Wulff (1) Derviş Doğan (2) DHA (1) Diederik Stapel (1) Dilek Gedik (1) Doç. Dr. Burhanettin Kaya (1) Doç. Dr. Doğan Yücel (1) Doç. Dr. Erkan Yüksel (1) Doç. Dr. Hakan Mıhcı (1) Doç. Dr. Kudret Özersay (1) Doç. Dr. Selçuk Can (2) Dr. A. Murat Eren (8) Dr. Çağrı Yalgın (1) Dr. Hakan Özdener (2) Dr. Kaan Öztürk (9) Dr. Murat Yıldırım (1) Dr. Nihal Engin Vrana (2) Dr. Ömer Gökçümen (2) Dr. Ömür Yılmaz (2) Dr. R Serpkenci (1) Dr. Sinan Korukluoğlu (1) Dr. Şükran Gölbaşı (1) Dr. Tansu Küçüköncü (24) Dr. Umut Özkaleli (3) Dünya Bülteni (1) Ege Üniversitesi (8) Eğitim Sen (2) Ekrem Sakar (1) El Naschie vakası (1) EMO (1) Emrah Göker (2) Emre Can Dağlıoğlu (1) Emre Sevinç (1) Enis Meriç (3) Ercüment Tunçalp (1) Erdal İzgi (2) Erdem Ergen (1) Erdem Uçar (2) Ergün Kasap (4) Erman Çete (1) Ertan Keskinsoy - 2006 (1) Evrim Ağacı (1) Faruk Çakır (1) feyerabend (1) Fikir Ağacı (1) GATA (2) Gazete soL (5) Gazi Üniversitesi (1) GUNİDER (1) Güncel Anestezi (1) Gündem Kıbrıs (1) Güney Kore (1) Güngör Mengi - 2005 (1) GYTE (1) H.İbrahim Dursun (1) Haberler (109) HABERTÜRK (15) Hakan Çırak (1) Hakan Hastaoğlu (1) Halil İ. Dursun (4) Harun Kemal Öztürk (1) Haşmet Babaoğlu (1) Havadis Gazetesi (2) Hayriye Mengüç (1) HBT (1) Heyula.net (1) HUDUT Gazetesi (1) Hürriyet (2) Hüseyin Ekmekçi (1) Işıl Öz (4) İhsan Doğramacı (2) İleriBilim (1) İrfan O. Hatipoğlu (2) İsmail Naci Cangül (1) İTÜ (4) İzmir Haber Expres (1) İzzet Özgenç (6) Kaan Doğan Erdoğan (1) Kadir Boğaç Kunt (1) Kamuoyuna Duyuru (1) Kemal Göktaş (1) Kıbrıs Onlıne (1) Kıbrıs Time (1) KKTC (13) Macaristan (4) Mahmut Lıcalı (2) Marmara Üniversitesi (1) Matematik Dünyası (1) Mazlum Uyar (3) Medimagazin (6) Melih Aşık (1) Melis Alphan (1) meren (5) Metin Münir (10) Metin Özdemir (1) Milliyet (5) Mine G. Kırıkkanat (1) Muhalefet Şerhi (1) Murat Bardakçı (12) Murat Belge (1) Musa Kesler (2) Mustafa Gündoğan (1) Mustafa Helvacı (10) Mümtazer Türköne (1) Mürsel Sezen (1) Nature (1) Nedim Erinç (1) Neşe Doster (1) Neşeli Beyin (1) Nihat Halıcı (1) NTV (5) NTV BİLİM (2) ntvmsnbc (1) Nuran Çakmakçı (4) Nurettin Öztatar (2) Nuriye Akman (1) ODA TV (1) OdaTv (2) ODTÜ (6) ODTÜ-OED (1) Oğuzhan (1) OMU (3) Onur Erem (1) Orhan Bursalı (10) Orhan Orhun Ünal (1) Ömer Dinçer (3) Ömer Erbik (1) ÖSYM (1) Özgür Aydın (1) Özlem Uçar (1) Pal Schmitt (3) Pamukkale Üniversitesi (1) Paul Wouters (1) Pelin Batu (1) Pervin Kaplan (4) Prof. Dr. Ahmet İnam (1) Prof. Dr. Ahmet Rasim Küçükusta (1) Prof. Dr. Ali Akdemir (1) Prof. Dr. Ali Alpar (1) Prof. Dr. Ali Birinci (2) Prof. Dr. Alpar Sevgen (1) Prof. Dr. Altan Onat (2) Prof. Dr. Ayşe Erzan (4) Prof. Dr. Bahattin Baysal (2) Prof. Dr. Baki Akkuş (1) Prof. Dr. Celal Şengör (2) Prof. Dr. Çetin Kaya Koç (1) Prof. Dr. Engin Meriç (1) Prof. Dr. Eser Karakaş (1) Prof. Dr. Fatih Özatay (1) Prof. Dr. Fatma Suna Kıraç (1) Prof. Dr. Fulya Tanyeri (1) Prof. Dr. Güneş Uçar (1) Prof. Dr. Hakan S. Orer (1) Prof. Dr. Hakkı Kahraman (1) Prof. Dr. Haldun Güner (1) Prof. Dr. Haluk Geray (1) Prof. Dr. Haluk Şahin (1) Prof. Dr. Hasan Seçen (1) Prof. Dr. Hasan Yazıcı (4) Prof. Dr. Hüseyin Akan (1) Prof. Dr. İ. Halûk Gökçora (1) Prof. Dr. İlker Birbil (1) Prof. Dr. İlter Turan (1) Prof. Dr. İsmail Hakkı Aydın (1) Prof. Dr. İzge Günal (2) Prof. Dr. İzzettin Önder (1) Prof. Dr. Kayhan Kantarlı (13) Prof. Dr. Kor Yereli (1) Prof. Dr. Kurtuluş Töreci (3) Prof. Dr. Levent Doğancı (5) Prof. Dr. Levent Sevgi (3) Prof. Dr. Mehmet Altan (2) Prof. Dr. Metin Balcı (6) Prof. Dr. Mustafa Bekir Selçuk (1) Prof. Dr. Naci Görür (1) Prof. Dr. Nazmi Kozak (1) Prof. Dr. Nurettin Abacıoğlu (1) Prof. Dr. Orhan Gölbaşı (1) Prof. Dr. Osman Demircan (1) Prof. Dr. Osman İnci (2) Prof. Dr. Özer Bekaroğlu (1) Prof. Dr. Ramazan Aşcı (1) Prof. Dr. Rıdvan Karluk (19) Prof. Dr. Rıfat Okçabol (1) Prof. Dr. Selçuk Candansayar (1) Prof. Dr. Suat Çağlayan (1) Prof. Dr. Tahir Hatipoğlu (1) Prof. Dr. Tahsin Yeşildere (2) Prof. Dr. Taner Özbenli (1) Prof. Dr. Toktamış Ateş (1) Prof. Dr. Türker Alkan (1) Prof. Dr. Uğur Eser (1) Prof. Dr. Ural Akbulut (2) Prof. Dr. Yusuf Altıntaş (1) Prof. Dr. Zafer Ercan (1) Prof.Dr. Cevdet Coşkun (1) RADİKAL (5) Rahim Er (1) Romanya (1) Röportaj (1) Rusya (1) SABAH (1) SabitFikir (2) Sahte Dergiler (1) Sahte Konferanslar (1) Sakarya Gazetesi (18) Sefa Kaplan (1) Selma Kasap (1) Semuhi Sinanoğlu (1) Serdar Hiçdurmaz (1) Serkan Anılır (6) Seval Çetin (1) Sibel Oral (1) soL-Bilim (2) soL-Haber (6) StarKIBRIS (1) subjektif.org (4) ŞALOM (1) Şükrü Bülent Türtat (1) T24 (7) TAD (1) Taraf (2) Togan Kafesoğlu (1) Toplumsal Cinsiyet ve Azınlıklar Enstitüsü (2) Trakya Üniversitesi (2) Tufan Erhürman (1) Turgut Öziş (2) TÜBA (2) TÜBAV (1) TÜBİTAK (3) Tübitak Bilim ve Teknik Dergisi (1) Tülay Sağlam (1) Türk Tabipleri Birliği (1) Türkiye Gazetesi (1) TürkRus (1) UKÜ (1) Umur Talu (1) Umut Newbury (1) UOUD (1) Üniversite Konseyleri Derneği (1) WASET (7) Y. Doç. Dr. Kaan Öztürk (14) Y. Doç. Dr. Aytekin Aydemir (1) Y. Doç. Dr. Fatih Bayraktar (1) Y. Doç. Dr. Fatih Gürsul (1) Y. Doç. Dr. Mehmet Somel (1) Y. Doç. Dr. Nevzat Artuç (1) Y. Doç. Dr. Özgür Öktel (1) Y. Doç. Dr. Raşit Bilgin (1) Y. Doç. Dr. Serhan Ada (1) Yahya Fidan (3) Yakalanırsınız (1) Yalçın Doğan (1) Yargıtay Kararı (1) Yarınlar (3) YEDİKITA (1) Yeni Asya (1) Yeni Düzen (1) YeniHayat (1) YeniŞafak (1) Yiğit Kocagöz (1) Yorumlar (101) Yoshiki Sasai (1) YÖDAK (7) YÖK (22) Yrd. Doç. Güner Coşkunsu (1) Zaman (3) Zeynep Şarlak (1) Ziya B. Güvenç (1) Ziya Güvenç (3) Zülfü Livaneli (2)

.


 En Çok Okunanlar